مىارزيد و براى رنگ‌آميزى به كار مىرفت . مقدار قابل توجهى كافور از قرار منى 240 - 230 شاهى كه در تدفين استفاده مىشد . قهوه كه از مكه مىآمد به ارزش منى 26 - 24 شاهى كه « در اينجا مثل تنباكو در انگليس ، براى نوشيدن در مواقع بيكارى به كار مىرود » . حدود 2000 من تمرهندى كه هر من آن 8 - 6 شاهى ارزش داشت . كالاهاى بسته‌بندىشده همچون پارچه‌هاى زبر و خشن ، بسته‌هاى طناب و پنبه بهداشتى گرانقيمت . از احمدآباد حدود بيست هزار ورق كاغذ وارد مىشد كه هر ورق آن حدود 3 شاهى ارزش داشت . مهمترين كالايى كه از جزاير هند شرقى و سيلان وارد مىشد ادويه بود . به نظر مىرسد كه در هر سال 100 تن فلفل از قرار منى 36 - 30 شاهى ، 10 تن ميخك از قرار منى 100 - 90 شاهى و مقدار اندكى هم جوز هندى ، بسباسه و دارچين فروش مىرفت . امتعه چينى كه به ايران وارد مىشد شامل « انواع ظروف چينى كه در ايران شهرتى بسزا داشت و انواع آن به فروش مىرفت و سالانه حداقل سه تن به انواع قيمتها فروخته مىشد » ، زنجبيل ، كافور و ريشه‌هاى چينى بود . چوب سرخ از پگوى سيام و يا كوچين در سواحل هند در رنگرزى به كار مىرفت و به‌ترتيب سالانه 5000 من از قرار منى 32 تا 20 شاهى فروخته مىشد . با اينكه اين فهرست تا حدودى كامل به نظر ميرسد ولى بايد به‌خاطر داشت كه اينها اجناسى بودند كه در ايران خريدوفروش مىشدند و امكان داشت مورد مصرف قرار نگيرند . از اينها گذشته ، اينها اجناسى بودند كه توجه انگليسىها را به خود جلب كرده‌اند و حتما اجناسى هم از قلم افتاده‌اند . شراب و صمغ كه در همدان بازار داشت و انواع پشم بز و ميش در ميان صادرات و احجار كريمه در ميان واردات ذكر نشده است . به‌غيراز منسوجات و قالى ، اطلاعاتى درباره توليدات صناعى همچون سراجى و شيشه‌گرى در شيراز ، مسگرى و چلنگرى اصفهان ، كرمان و كاشان ، نقره‌كارى تبريز ، سفالگرى كرمان و يا مشهد ارائه نشده است . گمان مىرود كه اين توليدات به مصرف داخلى مىرسيده و مشمول درصدى از صادرات نمىشده است . د - حضور كمپانىهاى تجارى انگليس و هلند اين بود صحنه و قلمرو تجارتى ايران . سؤال اينست : شاه عباس براى پيشبرد تجارت چه تدابيرى انديشيد و چه اقداماتى آغاز كرد ؟ او براى پيشرفت تجارت خارجى ايران نه‌تنها براى برهم‌زدن نقش عمده راههاى خشكى اطراف مديترانه ، بلكه به منظور انگيزش توسعه تجارت در همه جهان ، دست به تلاشى سنجيده زد . بهرحال ، تجارت مديترانه بر اثر استقرار كمپانيهاى تجارى اروپا در شهرهاى عثمانى توسعه و رشد پيدا كرده بود . شاه عباس سفرا را به حضور طلبيد .